عباس قديانى

286

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

كامياب نشدند . جنگ ترموپولس ( ترموپيل ) جنگى است كه بين ايران و يونان در تنگه ترموپيل واقع در شمال غربى آتن اتفاق افتاد . در اين نبرد ايرانيان با كوشش و رشادت بىنظير جنگيدند ، ليكن براثر ايستادگى دشمن كارى از پيش نبردند و سرانجام يك نفر يونانى خائن ايرانيان را از پشت به جبههء دشمن هدايت كرد . در اين جنگ سردارى قواى يونان با لئونيداس پادشاه اسپارت بود . چون سربازان يونانى خود را در خطر محاصره ديدند فرار اختيار نمودند و لئونيداس را با سيصد سپاهى برجاى نهادند . ليكن اين مردان مرگ را بر اسارت ترجيح داده تا آخرين قطرهء خون به مبارزه پرداختند . جنگ تمبره در آغاز حكومت كوروش به سال 546 ق . م . در زمان حكومت كرزوس در ليدى ، لشكريان هخامنشى ، به جنگ با كرزوس رفتند ، باوجودى كه پادشاه ليدى قبلا مساعدت نبونيد پادشاه بابل و آمازيس فرعون مصر را جلب كرده بود ، كوروش به كمك سربازان و افسران از جان گذشته‌اش پس از شكست سپاهيان كرزوس ، سارد را گشود ولى با كرزوس به لطف رفتار كرد . جنگ جام در نيمهء اول قرن دهم شاه تهماسب عازم خراسان شد تا شورش عبيد الله خان را بخواباند . در نزديك جام دو لشكر باهم به جنگ پرداختند و ازبكان شكست خوردند . جنگ جسر ( قس الناطف ) جنگى بود كه رستم فرخزاد با اختيارات تام سپهسالار سپاه ايران شده بود و بهمن دراز ابرو ( ذو الحاجبين ) كه به او بهمن جادويه نيز مىگفتند ، به حدود بابل قديم فرستاد . بهمن در فرات غربى در محلى معروف به قس الناطف جاى گرفت . در اين جنگ بهمن سى فيل همراه لشكر داشت . در اينجا مسلمانان پلى از قايقها ساخته براى جنگ با ايرانيان از پل گذشتند . اسبهاى عرب از ديدن فيلها به وحشت افتادند و سواران تيرانداز ايرانى بناى تيراندازى را به عرب در هنگام گذشتن از فرات گذاردند . در اين ميان اكثر فرماندهان عرب كشته شدند . پس از آن مثنى خود را به سپاه ايرانيان زد تا اعراب موفق شدند پل را كه قطع شده بود تعمير كرده عقب نشستند . تلفات مسلمانان در اين جنگ چهار هزار تن بود و اين تنها جنگى بود كه به پيروزى ايرانيان انجاميد و مثنى توانست سه هزار تن از لشكر شكست‌خوردهء عرب را جمع كند و بهمن جادويه به پايتخت برگشت . و نيز - قس الناطف . جنگ جلولاء جلولاء محلى نزديك حلوان ، از شهرهاى ناحيه‌اى به نام طسوج از ايالت شاذ قباد در ميان دستگرد و خانقين بر روى شاخه‌اى از رود دياله در جاى قزل رباط امروز واقع بود . يزدگرد ، پس از فرار از پايتخت ، به حلوان كه محل استقرار وى در كوههاى زاگرس بود رفت و قريب صد هزار لشكر فراهم ساخت . سعد وقاص ، هاشم بن عتبه و قعقاع بن عمر را با دوازده هزار تن به جنگ ايشان فرستاد . مهران فرمانده لشكر ايران در جلولاء جاى گرفت . طرفين